Scenariusz 30 — Teatr Forum integracyjny (Boal): sceny z życia w nowym mieście (180’)

1. Cel ogólny i logika zajęć

Rozgrzewka → sceny → Forum → strategie → pokaz + 30 dni

Cel: w bezpiecznych warunkach przećwiczyć reakcje na typowe napięcia integracyjne (język, urząd, praca, mieszkanie, uczelnia), zbudować empatię i sprawczość, wypracować zestaw strategii (komunikacyjnych i organizacyjnych) oraz plan pokazu Forum w społeczności.

Logika: rozgrzewka i kontrakt → obrazy i mini‑sceny → budowa 2 scen problemowych → forum (interwencje widowni) → zmapowanie strategii → plan pokazu i 30 dni.

Produkty końcowe:

TF1 — Kontrakt bezpieczeństwa
TF2 — Rozgrzewki i gry (ściąga)
TF3 — Bank bodźców do scen
TF4 — Karta sceny (bohater/konflikt/przeciwnicy/sojusznicy)
TF5 — Prowadzenie Forum (cue‑karta „Jokera”)
TF6 — Karty interwencji (NVC/DESC/5D/mosty)
TF7 — Mapa strategii po Forum
TF8 — Plan pokazu społecznego (90’)
TF9 — Zgody i widoczność (checklista)
TF10 — Plan 30 dni (+ KPI)
TF‑R — Rubryka oceny

Co-Funded by the European Union.

Źródło: scenariusz 30.

2. Rezultaty uczenia (wiedza • umiejętności • postawy)

Komunikacja, sprawczość i bezpieczne testowanie rozwiązań

Wiedza

Rozumie zasady Teatru Forum i rolę Jokera; zna proste modele komunikacyjne (NVC, DESC, 5D), zasady bezpieczeństwa i włączania.

Umiejętności

układa scenę problemową (TF4),
prowadzi interwencję jako spekt‑aktor (TF6),
moderuje dyskusję (rola Jokera, TF5),
kataloguje strategie działania (TF7),
planuje pokaz społeczny i kroki 30 dni (TF8–TF10).

Postawy

Sprawczość, empatia, współodpowiedzialność, szacunek granic.

Co-Funded by the European Union.

Wydrukuj razem z TF‑R, jeśli robisz ocenę.

3. Parametry organizacyjne

Sala, materiały, ewaluacja

Sala: pusta przestrzeń + krąg krzeseł; 2 flipcharty; taśma do wyznaczania „sceny”; głośnik/telefon (muzyka do rozgrzewki).

Materiały (A4/A3, 1/os.): TF1–TF10, TF‑R; karteczki/markery; 2–3 rekwizyty neutralne (plecak, telefon‑atrapa, segregator).

Ewaluacja: Mentimeter PRE/POST (3 pytania – sekcja 4) + rubryka TF‑R + zdjęcia mapy strategii (bez danych wrażliwych).

Co-Funded by the European Union.

Wskazówka: zaznacz „scenę” taśmą.

4. Mentimeter — pytania (PRE i POST)

3 pytania do pomiaru przed/po

„Umiem zaproponować bezpieczną reakcję, gdy ktoś mnie/ innych wyklucza.”
„Potrafię wejść w rolę i przetestować rozwiązania na scenie.”
„Wiem, jakie 3 strategie zastosuję w realnym życiu przez 30 dni.”

Co-Funded by the European Union.

Możesz użyć skali 1–5.

5. Przebieg szczegółowy (180’)

Krok po kroku: kontrakt → rozgrzewki → sceny → Forum → transfer → pokaz → plan 30 dni

0–12’ Kontrakt i rola Jokera (12’)

Cel: wspólne zasady, rola prowadzącego (Joker).

Instrukcja: omów TF1: dobrowolność, pauza, brak przemocy fizycznej, brak epatowania traumą, fikcja/anonimizacja, prawo do „stop”. Joker: bezstronny moderator – pilnuje czasu, daje głos, dba o równość.

Materiał: TF1 + taśma wyznaczająca „scenę”.

12–28’ Rozgrzewka ciała i głosu (16’)

Cel: rozluźnienie i uważność.

Ćwiczenia z TF2:

„Imię i gest” — 2 rundy, rosnące tempo.
„Lustra” — w parach; prowadzący i zwierciadło.
„Rzeźby integracji” — 3‑os. grupy tworzą nieruchome obrazy: „Urząd”, „Mieszkanie”, „Praca”. Joker prosi o zmiany drobne (zamrożenie → mikro ruch → nowy sens).

Kryterium: energia i gotowość do budowania scen.

28–45’ Bank bodźców i wybór tematów (17’)

Cel: zebrać realne sytuacje integracyjne.

Instrukcja: każdy dopisuje do TF3 2 krótkie bodźce (1 zdanie, bez danych osób). Przykłady kategorii: język (A2), urząd, praca, mieszkanie, uczelnia, transport. Joker grupuje na flipie i wybiera 2 tematy o największym rezonansie.

Kryterium: min. 10 bodźców na flipie.

45–80’ Budowa dwóch scen problemowych (35’)

Cel: stworzyć „krótkie filmy” (2–3 min) z wyraźnym konfliktem.

Materiazek: TF4.

Instrukcja: zespoły (7–10 os.) wypełniają TF4:

Bohater/ka (kto doświadcza trudności),
Cel (czego chce),
Przeciwnicy/Przeszkody, Sojusznicy (jeśli są),
Miejsce i czas,
Czerwona scena (moment największego napięcia).

Próba „na sucho” bez tekstu; Joker dba o prostotę i czytelność.

Kryterium: 2 gotowe sceny po 2–3 minuty.

80–90’ PRZERWA (10’)

90–140’ Forum: interwencje spekt‑aktorów (50’)

Cel: przetestować rozwiązania i zebrać strategie.

Materiały: TF5 (cue‑karta Jokera), TF6 (interwencje).

Instrukcja:

Zespół odgrywa scenę bazową (2–3 min).
Joker pyta widownię: „Gdzie bohater utknął? Co może spróbować inaczej?”
Interwencje: widz podnosi rękę, mówi jedno zdanie intencji i wchodzi na scenę zamiast bohatera/sojusznika.
Gramy 60–90 s i zamrażamy. Joker zbiera 2–3 wnioski.
Powtarzamy 3–4 interwencje/ scena.

Zasady interwencji (TF6): krótkie, konkretne, bez przemocy, najlepiej z użyciem narzędzi: NVC/DESC, pytania KROK (z scen. 29), model 5D świadka.

Kryterium: min. 6 interwencji łącznie; lista strategii na flipie.

140–165’ Mapowanie strategii i transfer do życia (25’)

Cel: przenieść wyniki ze sceny do realu.

Materiały: TF7.

Instrukcja: dopasuj interwencje do kategorii: komunikacyjne (np. prośba o wyjaśnienie, „pauza”), organizacyjne (np. osoba zaufania, pismo/e‑mail), sojusznicze (kto może pomóc?), informacyjne (jakie druki, linki). Oceń realność (1–5) i zapisz pierwszy krok 48 h.

Kryterium: min. 8 strategii z krokami.

165–175’ Plan pokazu społecznego (10’)

Cel: przygotować mini‑pokaz dla społeczności/partnerów.

Materiały: TF8, TF9.

Instrukcja: zaplanuj pokaz 90’ za 2–4 tygodnie: miejsce, 2 sceny, role Jokera, zaproszenia (PL↔UA), zgody na zdjęcia (TF9), reguły bezpieczeństwa.

Kryterium: szkic TF8 z datą wstępną i listą ról.

175–180’ Mentimeter POST + Plan 30 dni (5’)

Cel: domknięcie.

Instrukcja: w TF10 wpisz 3 działania (np. „przećwiczę 2 zdania DESC”, „umówię próbę sceny na uczelni”, „napiszę pismo do urzędu z prośbą o jasne informacje”) + KPI (np. liczba prób, liczba interwencji zastosowanych w życiu, feedback uczestników).

Co-Funded by the European Union.

Wskazówka: ustaw timer na interwencje (60–90 s).

6. Dobre praktyki prowadzenia (Joker)

Język prosty • bezpieczeństwo • równość głosu

Język prosty, zdania krótkie, gest i obraz ważniejsze niż tekst.
Bezpieczeństwo: stop‑słowo; żadnej przemocy fizycznej; nie odtwarzamy traum – stosujemy zamianę elementów (czas/miejsce/rola).
Równość głosu: rotacja interwencji (nie 2× ta sama osoba pod rząd), zachęta cichszych, limit 90 s na wejście.
Mosty: scen. 03 (asertywność), 16 (antydyskryminacja/5D), 24 (mediacje), 28–29 (komunikacja i integracja lokalna), 23/26 (pisma/umowy – transfer rozwiązań).
Dowartościowanie: podkreśl, że „nie ma złych interwencji” – to próbki, które testujemy.

Co-Funded by the European Union.

To edukacja, nie terapia.

7. Adaptacje, plan B, warianty

Gdy bariera językowa / mniejsza grupa / mniej czasu

Bariera językowa: pary PL↔UA; Joker podaje frazy‑ramy na kartach; dopuszczalne odgrywanie bez słów (gest/ruch).
Wysoka wrażliwość: wybierz tematy „lżejsze” (uczelnia, transport, mieszkanie) lub użyj trybu „Story circles + komiks 4‑kadr.” zamiast scen – szablon w dodatkowym załączniku (EX1).
Mała grupa (≤10): jedna scena + więcej interwencji; podwójna runda mapowania strategii.
Mniej czasu (120’): rozgrzewka 10’, budowa 1 sceny 20’, Forum 45’, mapowanie 20’, pokaz/plan 10’, POST 5’.
Więcej czasu (+30’): dodaj moduł „Obraz → Dialog” (Image Theatre) i „Forum 2” z nową sceną.

Co-Funded by the European Union.

EX1 i EX2 są na dole w „Załącznikach”.

8. Ewaluacja i wskaźniki do raportu

Sekcja widoczna w trybie trenera

Mentimeter PRE/POST — 3 pytania (sekcja 4).
Wytwory: TF4 (karty scen), flip strategii, TF8–TF10.

Rubryka TF‑R (0–2 pkt/kryterium, max 10):

Budowa sceny (TF4)
Jakość interwencji (TF6; konkret/bezpieczeństwo)
Moderacja Jokera (TF5; czas/równość)
Mapa strategii (TF7)
Plan pokazu + Plan 30 dni (TF8–TF10)

Interpretacja: 0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość do wdrożenia.

Co-Funded by the European Union.

Wydrukuj TF‑R dla oceny.

9. Załączniki do druku (treści gotowe)

Każdy załącznik ma osobny przycisk druku

TF1 — Kontrakt bezpieczeństwa

Dobrowolność (mogę odmówić udziału w ćwiczeniu)

Prawo do pauzy / przerwy

Fikcja/anonimizacja — nie używamy danych osób

Bez przemocy fizycznej

Słowo „STOP” działa natychmiast

Równe głosy — nie przerywamy, dajemy przestrzeń innym

Zasady zdjęć/wizerunku omawiamy osobno (TF9)

Nasze dodatkowe zasady (opcjonalnie)

Co-Funded by the European Union.

TF2 — Rozgrzewki (ściąga)

Imię i gest | Lustra | Rzeźby integracji | Chór słów (1–2 wyrazy, rytm).

Wybierz zestaw rozgrzewek (zaznacz)

Imię i gest (2 rundy, rosnące tempo)

Lustra (w parach: prowadzący i zwierciadło)

Rzeźby integracji (obrazy: Urząd / Mieszkanie / Praca)

Chór słów (1–2 wyrazy, rytm)

Uwagi prowadzącego

Co-Funded by the European Union.

TF3 — Bank bodźców do scen

Bodźce (min. 10; po 1 zdaniu, bez danych osób)

Wybrane TEMATY (2)

Co-Funded by the European Union.

TF4 — Karta sceny

Bohater/ka (kto doświadcza trudności)

Cel (czego chce)

Przeciwnicy / Przeszkody Sojusznicy (jeśli są)

Miejsce

Czas

Czerwona scena (moment największego napięcia; 2–3 zdania)

Co-Funded by the European Union.

TF5 — Cue‑karta Jokera

„Co chciał/a bohater/ka?” | „Gdzie utknął/ęła?” | „Kto może być sojusznikiem?” | „Jak inaczej powiedzieć/podejść?” | „Co spróbujemy na scenie przez 90 s?”.

Co chciał/a bohater/ka?

Gdzie utknął/ęła?

Kto może być sojusznikiem?

Jak inaczej powiedzieć/podejść?

Co spróbujemy na scenie przez 90 s?

Notatki Jokera

Co-Funded by the European Union.

TF6 — Karty interwencji

NVC | DESC | 5D | KROK | „Proszę mówić wolniej / inaczej”.

NVC (obserwacja → uczucie → potrzeba → prośba) DESC (opisz → wyraź → określ → konsekwencje) 5D świadka (Direct / Delegate / Document / Distract / Delay) KROK (kontekst → rzecz → oczekiwanie → krok) Frazy‑ramy (A2–B2): „Proszę mówić wolniej / inaczej”

Co-Funded by the European Union.

TF7 — Mapa strategii (po Forum)

Kategoria	Strategia	Realność (1–5)	Krok 48 h
Komunikacyjne
Organizacyjne
Sojusznicze
Informacyjne

Co-Funded by the European Union.

TF8 — Plan pokazu społecznego (90’)

Miejsce

Data

2 sceny (tytuły)

Joker (osoba)

Obsługa sali / role Zaproszenia (PL↔UA) + kanały Zgody i zasady zdjęć (TF9) Ewaluacja po pokazie (krótko)

Co-Funded by the European Union.

TF9 — Zgody i widoczność (checklista)

Zgody na wizerunek | Zasady zdjęć (bez twarzy? profile?) | Logo i disclaimery projektu/UE | Kanały publikacji.

Zgody na wizerunek zebrane (lub decyzja: bez zdjęć)

Zasady zdjęć ustalone (np. bez twarzy / tylko plecy / profile)

Logo i disclaimery projektu/UE dodane

Kanały publikacji ustalone (strona, social, raport)

Uwagi dot. bezpieczeństwa i prywatności

Co-Funded by the European Union.

TF10 — Plan 30 dni (3 działania + KPI)

Działanie 1–3 | Osoba/para | Termin | KPI: liczba prób, liczba interwencji zastosowanych w życiu, feedback uczestników.

Działanie	Osoba/para	Termin	KPI

Co-Funded by the European Union.

TF‑R — Rubryka oceny (0–2 pkt/kryterium, max 10)

TF4 • TF6 • TF5 • TF7 • TF8–TF10 — interpretacja: 0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość.

Kryterium	1	2
TF4 — Budowa sceny	—	—
TF6 — Jakość interwencji (konkret/bezpieczeństwo)	—	—
TF5 — Moderacja Jokera (czas/równość)	—	—
TF7 — Mapa strategii	—	—
TF8–TF10 — Plan pokazu + Plan 30 dni	—	—

Interpretacja: 0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość.

Co-Funded by the European Union.

EX1 — Plan B: Story circles + komiks 4‑kadr.

Alternatywa zamiast scen (dla wysokiej wrażliwości / bariery językowej).

Instrukcja skrótowa: w kręgu każda osoba opowiada 60–90 s historię (anonimowo/fikcyjnie). Potem w parach rysujecie/projektujecie komiks 4‑kadr., który pokazuje problem i możliwe rozwiązanie.

Kadr 1 — Kontekst	Kadr 2 — Napięcie

Kadr 3 — Próba rozwiązania	Kadr 4 — Efekt / wniosek

Co-Funded by the European Union.

EX2 — Image Theatre: „Obraz → Dialog” (moduł +30’)

Rozszerzenie: praca obrazem, potem krótki dialog i interwencje.

Zespół tworzy „obraz” (rzeźbę) problemu.

Joker prosi o mikro‑zmiany (ruch, dystans, kierunek spojrzenia).

Widz proponuje 1 zmianę, wchodzi i testuje (bez przemocy).

Krótki dialog (2–3 zdania), potem refleksja i 1 strategia do TF7.

Notatki: co działało?

Co-Funded by the European Union.

Pokaż disclaimer

Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Tip: Drukuj pojedyncze załączniki — każdy ma własny przycisk.

10. Branding i zgodność

Sekcja widoczna w trybie trenera

Karty oznacz logo „Mosty Nadziei”, flagą UE + „Współfinansowane przez Unię Europejską”, logo Erasmus+; partnerzy (KIS, Asociația Se Poate).
Miejsce na numer projektu i klauzulę informacyjną.
Disclaimer: warsztat edukacyjny, nie terapia; w razie potrzeby — kontakt do wsparcia psychologicznego/NGO.

Co-Funded by the European Union.

Zgodność: logo + disclaimer w materiałach.