BNB4UR • Scenariusz warsztatu

Scenariusz 24 — Mediacja najmu i współzamieszkania: zasady, konflikty, porozumienia (180’)

Pakiet BNB4UR • Grupa: 18–30 lat • 180 minut • 15–20 osób • Język: polski • Format: stacjonarny

Uwaga: To warsztat edukacyjny, nie porada prawna. Zasady najmu różnią się w umowach i w miastach — zawsze weryfikuj w oficjalnych źródłach i w swojej umowie. W ćwiczeniach używamy anonimowych/fikcyjnych danych.
Materiały do druku

1. Cel ogólny i logika zajęć

Cel
uczestnicy tworzą kontrakt współlokatorski i poznają kroki mediacji przy typowych konfliktach (hałas, sprzątanie, rachunki, goście, palenie, zwierzęta), potrafią negocjować z właścicielem w sprawach bieżących (naprawy, protokół, kaucja) i przygotowują plan 30 dni dla swojego mieszkania.
Logika
mapa ról i ryzyk → zasady współżycia i budżet → mediacja NVC/DESC (role‑play) → rozmowa z właścicielem (checklisty/protokół) → porozumienie i plan 30 dni.
Produkty końcowe
1) MN1 — Mapa ról i odpowiedzialności (lokatorzy/właściciel/sąsiedzi), 2) MN2 — Regulamin mieszkania (House Rules, A3), 3) MN3 — Grafik sprzątania + obowiązki tygodniowe, 4) MN4 — Budżet mieszkania i rozliczenia (szablon + zasady), 5) MN5 — Mediacja krok po kroku (NVC + DESC + zasady), 6) MN6 — Protokół spotkania mediacyjnego (formularz), 7) MN7 — Checklista negocjacji z właścicielem (naprawy/kaucja/wypowiedzenie), 8) MN8 — Foto‑protokół stanu mieszkania (listy ujęć), 9) MN9 — Porozumienie współlokatorskie (wzór A2–B2, PL), 10) MN10 — Dziennik zdarzeń i incydentów (log), 11) MN‑R — Rubryka oceny umiejętności.

2. Rezultaty uczenia (wiedza • umiejętności • postawy)

Wiedza
rozróżnia role i odpowiedzialności (lokator/współlokator/właściciel/administrator/sąsiad), zna typowe zapisy/ryzyka w najmie (ogólnie), rozumie etapy mediacji i różnicę pozycje vs interesy.
Umiejętności
tworzy Regulamin mieszkania i Grafik sprzątania,
prowadzi mediację wg MN5 i dokumentuje wynik MN6,
przygotowuje budżet mieszkania i zasady rozliczeń,
negocjuje z właścicielem przy użyciu MN7 i wykonuje foto‑protokół MN8,
zawiera Porozumienie współlokatorskie MN9 i planuje 30 dni.
Postawy
współodpowiedzialność, szacunek, prosty język, bezpieczeństwo w razie eskalacji.

3. Parametry organizacyjne

Sala
krąg + 4 stoliki, 2 flipcharty, karteczki, markery; projektor; timer.
Materiały (A4/A3, 1/os.): MN1–MN10, MN‑R; karty ról do scenek (WL — właściciel, L1–L3 — lokatorzy).
Ewaluacja
Mentimeter PRE/POST (3 pytania w sekcji 4) + rubryka MN‑R (obserwacja).

4. Mentimeter — pytania (PRE i POST)

„Potrafię ustalić zasady we wspólnym mieszkaniu (sprzątanie, cisza, goście, płatności).”

„Umiem poprowadzić mediację w prostych sprawach (NVC/DESC, porozumienie).”

„Wiem, jak rozmawiać z właścicielem (protokół, naprawy, kaucja).”

5. Przebieg szczegółowy (180’)

0–12’ Otwarcie i kontrakt bezpieczeństwa (12’)

Cel
bezpieczna współpraca.
Instrukcja
zasady: dobrowolność, poufność, prawo do pauzy, mówimy o faktach; w razie przemocy/krzywdy — przerywamy i kierujemy do pomocy/112. Rozdaj MN1–MN10.

12–20’ Icebreaker „Dom, w którym dobrze się mieszka” (8’)

Cel
pozytywne standardy.
Instrukcja
w parach zapisz 3 zachowania, które czynią mieszkanie wygodnym (np. ciche noce, jasny grafik, szybkie zgłaszanie napraw). Zbierz na flipie w 3 kategoriach: komunikacja / porządek / płatności.

20–28’ Mentimeter PRE (8’)

28–60’ MODUŁ 1 — Mapa ról, ryzyk i czerwonych flag (32’)

Cel
nazwać odpowiedzialności i unikać sporów.
Materiały
MN1 (schemat).
Instrukcja
uzupełnij z grupą tabelę ról: lokator/współlokator/właściciel/sąsiedzi/administrator (kto za co? jak się kontaktujemy?).
Czerwone flagi (przykłady)
brak pisemnych uzgodnień; niejasne zasady rachunków; trzymanie kaucji „na słowo”; brak protokołu stanu; płatności gotówką bez potwierdzeń; brak zgody na podnajem/zmiany liczby osób — a są goście „na stałe”.
Ćwiczenie (12’): grupy analizują 4 mini‑case’y i dopisują ryzyka + co zrobić wcześniej, by ich uniknąć (odwołanie do scen. 14 – bezpieczny najem).
Kryterium
każda grupa wpisuje min. 3 ryzyka i 3 zabezpieczenia.

60–95’ MODUŁ 2 — Zasady współżycia i budżet (35’)

Cel
spisać czytelne reguły i rozliczenia.
Materiały
MN2, MN3, MN4.
Instrukcja

MN2 – House Rules (15’): w stolikach wybierzcie zapisy (patrz MN9): cisza nocna (godziny), goście (max/dni, uprzedzanie), kuchnia/łazienka (czas i sprzątanie), śmieci/segregacja, palenie/alkohol, zwierzęta, bezpieczeństwo (gaz/prąd/okna), klucze, awarie, media społeczne/zdjęcia (zgoda), konflikty (ścieżka rozmowy).

MN3 – Grafik sprzątania (8’): podzielcie obowiązki (kuchnia/łazienka/korytarz/śmieci) i terminy; zapiszcie wyjątki/zmiany dyżuru.

MN4 – Budżet mieszkania (10’): lista kosztów stałych i zmiennych; sposób rozliczeń (np. 1 osoba płaci i rozdziela przez aplikację/bank; termin do 3. dnia m‑ca; odsetki/konsekwencje spóźnień).

Kryterium
każdy stolik ma wersję A3 MN2 + MN3 i szkic MN4.

95–105’ PRZERWA (10’)

105–135’ MODUŁ 3 — Mediacja NVC/DESC + role‑play (30’)

Cel
nauczyć się rozmawiać o trudnych sprawach.
Materiały
MN5 (ściąga), MN6 (protokół), karty ról.
Zasady mediacji (5’): dobrowolność, neutralność prowadzącego, czasomierz (po 2–3 min/os.), mówimy „ja”: fakty → uczucia → potrzeby → prośba, szukamy wspólnych rozwiązań (interesy, nie pozycje), testujemy realność i termin.
Model
NVC (Porozumienie bez przemocy): Gdy widzę/słyszę… → czuję… → bo potrzebuję… → proszę o…
DESC
Describe (fakty) → Express (wpływ) → Specify (prośba) → Consequences (co się zmieni/zyskamy).
Role‑play (20’): 3 stoliki, 3 case’y:
A) Cisza nocna vs praca zmianowa;
B) Sprzątanie kuchni po gotowaniu;
C) Goście i nocowanie.
Runda 1
formułujemy NVC/DESC; Runda 2: spisujemy kompromis na MN6 (cel, ustalenia SMART, odpowiedzialni, terminy, co jeśli nie działa).
Kryterium
każdy stolik sporządza MN6 z min. 2 decyzjami SMART.

135–160’ MODUŁ 4 — Rozmowa z właścicielem: naprawy, kaucja, protokół (25’)

Cel
bezpieczna komunikacja i dokumentacja.
Materiały
MN7 (checklista), MN8 (foto‑protokół).
Instrukcja
MN7 — Checklista rozmowy
temat (awaria/naprawa/rozliczenie mediów/wypowiedzenie), opis faktów (data, zdjęcia), oczekiwanie (co/kiedy), propozycja rozwiązania, potwierdzenie na piśmie, przechowywanie korespondencji.
Kaucja
zasady rozliczeń zapisane w umowie; spis zdawczo‑odbiorczy + zdjęcia/video; nie przekazujemy gotówki bez potwierdzenia.
Naprawy
co po czyjej stronie — patrz umowa; zgłaszanie pisemnie + załączniki.
MN8 — Foto‑protokół
lista ujęć (drzwi/okna/ściany/podłogi/AGD/liczniki/łazienka/kuchnia/meble).
Ćwiczenie (10’): w parach przygotuj skrypt rozmowy (MN7) i listę zdjęć (MN8) dla case’u: „pralka przecieka, właściciel nie odpisuje 3 dni”.
Kryterium
gotowy skrypt + lista zdjęć i termin kontaktu.

160–174’ MODUŁ 5 — Porozumienie współlokatorskie + Plan 30 dni (14’)

Cel
spiąć ustalenia i zacząć wdrażanie.
Materiały
MN9 (wzór porozumienia), MN10 (dziennik).
Instrukcja
Uzupełnij MN9 na bazie MN2–MN4 i MN6 (zasady, budżet, konflikty, kontakty w awariach).
Ustal przegląd po 30 dniach i sposób nanoszenia zmian.
W MN10 wpisz reguły notowania zdarzeń (data, co się stało, kto był obecny, dowody, co ustalono).
Plan 30 dni
3 kroki wdrożeniowe (np. „wydruk House Rules i podpisy”, „ustawienie przypomnień płatności”, „spotkanie z właścicielem ws. napraw”).
Kryterium
podpisane MN9 (warsztatowa wersja robocza) + 3 kroki/30 dni.

174–180’ Mentimeter POST + zamknięcie (6’)

Instrukcja
te same 3 pytania. Zrób zdjęcia flipów i MN2–MN4/MN6/MN9 (bez danych wrażliwych). Przypomnienie: w razie eskalacji/krzywdy — 112; wsparcie w NGO i instytucjach lokalnych.

6. Dobre praktyki prowadzenia

Prosty język (A2–B2)
krótkie zdania, piktogramy na kartach; unikaj żargonu prawniczego.
Neutralność
prowadzący nie rozstrzyga „kto ma rację”; wspiera proces, fakty i rozwiązania.
Bezpieczeństwo
zero przemocy/szykan; stop‑słowo „pauza”; przerywamy, gdy ktoś czuje się zagrożony.
Mosty
scen. 14 (bezpieczny najem), 03 (asertywność), 15 (cyber – korespondencja/umowy), 23 (prawa pracownicze – komunikacja DESC).

7. Adaptacje, plan B, warianty

Bariera językowa
wersje MN2/MN9 z prostymi frazami PL↔UA; pary mieszane językowo; piktogramy.
Mała grupa (≤10): głębsza mediacja 1:1; dopracowanie budżetu MN4 i grafiku MN3.
Mniej czasu (120’): M1 20’, M2 30’, M3 25’, M4 20’, M5 15’; reszta jako zadanie domowe.
Więcej czasu (+30’): dodaj moduł „sąsiedzi i wspólnota” (zgłoszenia hałasu, śmieci, parkowanie; język uprzejmy vs stanowczy).

8. Ewaluacja i wskaźniki do raportu

Mentimeter PRE/POST — 3 pytania (sekcja 4).

Wytwory
MN2–MN4, MN6, MN9–MN10 (foto/skan).
Rubryka MN‑R (0–2 pkt/kryterium, max 10)
Mapa ról i ryzyk (MN1),
House Rules + Grafik (MN2–MN3),
Budżet i zasady rozliczeń (MN4),
Mediacja i protokół (MN5–MN6),
Rozmowa z właścicielem + fotoprotokół (MN7–MN8) i porozumienie (MN9).
Interpretacja
0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość do wdrożenia.

9. Załączniki do druku + dodatkowe materiały

MN1–MN10, MN‑R oraz dodatkowe karty ról i mini‑case’y do ćwiczeń.