Scenariusz 29 — Komunikacja międzykulturowa i rozwiązywanie nieporozumień: style, etykieta, mikroagresje, feedback (180’)

KM1 — Mapa stylów komunikacji (A3)

Oś 1: Kontekst niski ↔ wysoki
Oś 2: Bezpośredniość ↔ pośredniość
Oś 3: Czas mono ↔ polichroniczny
Oś 4: Dystans władzy niski ↔ wysoki
Moje preferencje i wyjątki: …

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM2 — Zasady spotkania inkluzywnego (checklista)

Kolejność mówienia | Limit 2 min/os. | Parafraza | Pytania doprecyz. | Język prosty PL↔UA | Zakaz przerywania | „Pauza” | Ustalenie celu i podsumowania.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM3 — Bank fraz PL↔UA

PL: „Proszę mówić wolniej / powtórzyć inaczej / zapisać.”, „Czy dobrze rozumiem, że…?”, „Potrzebuję 2 minut, żeby sprawdzić słowo.”
UA (transliteracja opcjonalnie): „Bud’ laska, hovorytʹ povil’nishe…”, „Chi pravylʹno rozumiyu, shcho…?”, „Meni potribni 2 khvylyny, shchob pereviryty slovo.”

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM4 — KROK (karta wypowiedzi)

Kontekst: …
Rzecz (fakt): …
Oczekiwanie (prośba): …
Kolejny krok (kto/kiedy): …

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM5 — Mikroagresje i 5D (ściąga + karty)

5D: Direct/Delegate/Document/Distract/Delay
Karty sytuacji A–F: praca, mieszkanie, uczelnia, urząd, transport, social media.
Checklista świadka: bezpieczeństwo → fakt → wsparcie → zgłoszenie (jeśli trzeba).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM6 — Feedback i prośba o zmianę (SBI/DESC/LARA)

SBI: Sytuacja → Zachowanie → Wpływ → Prośba.
DESC: Opisz → Wyraź → Określ → Konsekwencje.
LARA: Listen → Affirm → Respond → Add.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM7 — Scenki: karty ról

A) Urząd: „Proszę jutro” bez wyjaśnienia.
B) Mieszkanie: hałas po 22:00 i komentarz o „waszych zwyczajach”.
C) Praca: „Mów po polsku, bo tu jest Polska” przy kliencie.
D) Uczelnia: ignorowanie wypowiedzi w grupie projektowej.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM8 — Mapa konfliktu i style reakcji

Oś: ważność relacji × ważność sprawy → wybór: współpraca/kompromis/unikanie/dostosowanie/rywalizacja → mój pierwszy krok 48 h.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM9 — Protokół naprawy relacji

Co się stało | Mój wpływ | Za co przepraszam | Co zmienię | Do kiedy | Jak sprawdzimy | Podpis/zgoda.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM10 — Plan 30 dni (3 nawyki + 2 rozmowy)

Nawyki: …
Rozmowa 1: kto/kiedy/gdzie
Rozmowa 2: kto/kiedy/gdzie
KPI: liczba prób feedbacku, liczba udanych „napraw”.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

KM‑R — Rubryka oceny (0–2 pkt/kryterium, max 10)

Zasady (KM2)
KROK (KM4)
5D (KM5)
Feedback/naprawa (KM6–KM9)
Strategia i plan (KM8–KM10)
Interpretacja: 0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość do działania.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Urzędnik/urzędniczka (scenka „jutro bez wyjaśnienia”)

• Twoja rola: pracownik urzędu. Masz dużo interesantów i mało czasu.
• Cel: zakończyć rozmowę szybko, ale zgodnie z zasadami obsługi i bez eskalacji.
• Ograniczenia: nie używasz żargonu; jeśli czegoś nie wiesz — mówisz to wprost.
• Start: mówisz do klienta: „Proszę jutro.”
• Jeśli rozmówca dopyta: podaj 1 jasny powód (np. system/komplet dokumentów) i 1 konkretny kolejny krok (kiedy, gdzie, co przynieść).
• Bonus: zaakceptuj prośbę o wolniejsze tempo / zapisanie informacji.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Klient/klientka w urzędzie (prośba o termin/wyjaśnienie)

• Twoja rola: osoba załatwiająca sprawę. Język polski jest dla Ciebie trudny.
• Cel: uzyskać jasną informację: co mam zrobić, do kiedy i gdzie.
• Użyj KROK: Kontekst → Rzecz (fakt) → Oczekiwanie → Kolejny krok.
• Użyj 1 frazy z KM3: „Proszę mówić wolniej / Czy dobrze rozumiem, że…?”
• Zakończ podsumowaniem: „Czyli: … (2 zdania)”.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Współlokator/współlokatorka (hałas po 22:00 + komentarz o „zwyczajach”)

• Twoja rola: mieszkasz wspólnie, jesteś zmęczony/a i poirytowany/a.
• Cel: obronić swoje zachowanie, ale utrzymać mieszkanie w spokoju.
• Start: „U nas to normalne. Przeszkadza ci?!”
• W trakcie: możesz użyć 1 zdania, które brzmi jak mikroagresja (bez wulgaryzmów), np. „U was zawsze tak głośno…”.
• Reakcja: jeśli rozmówca użyje SBI/DESC — wysłuchaj i odpowiedz modelem LARA.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Osoba prosząca współlokatora o zmianę (cisza i sprzątanie)

• Twoja rola: chcesz ustalić zasady ciszy nocnej i sprzątania kuchni.
• Cel: poprosić o zmianę bez ataku, ustalić konkret i termin.
• Użyj DESC lub SBI. Dodaj propozycję rozwiązania: harmonogram / podział.
• Zakończ „kolejnym krokiem”: kto co robi do kiedy (48 h).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Pracodawca/kierownik (komentarz „mów po polsku” przy kliencie)

• Twoja rola: kierownik zespołu. Liczy się tempo i profesjonalny wizerunek.
• Cel: „utrzymać standard”, ale nie naruszyć godności pracownika.
• Start: przy kliencie: „Mów po polsku, bo tu jest Polska.”
• Po rozmowie: jeśli ktoś zgłasza problem, zastosuj LARA i zaproponuj naprawę (KM9).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Pracownik/pracowniczka (reakcja na komentarz o języku/akcencie)

• Twoja rola: pracujesz z klientami, uczysz się polskiego. Komentarz Cię dotknął.
• Cel: nazwać wpływ i poprosić o zmianę w bezpieczny sposób.
• Użyj SBI lub DESC. Zaproponuj zasadę zespołu: mówimy jasno i bez zawstydzania.
• Jeśli sytuacja eskaluje: wybierz z 5D opcję Delegate/Delay.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Kolega/koleżanka ze studiów (ignorowanie w grupie projektowej)

• Twoja rola: członek zespołu projektowego. Szybko podejmujesz decyzje i przerywasz.
• Cel: skończyć zadanie, nie widzisz problemu w swoim stylu.
• Start: wchodzisz w słowo i nie odpowiadasz na propozycję rozmówcy.
• Jeśli ktoś daje feedback, odpowiedz LARA (uznaj perspektywę + dodaj krok naprzód).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta roli — Osoba wykluczana w rozmowie (prośba o włączenie)

• Twoja rola: masz pomysł, ale nie dostajesz głosu w grupie.
• Cel: poprosić o przestrzeń i umówić reguły (KM2: 2 min/os., brak przerywania).
• Użyj KROK lub DESC: nazwij fakt (przerywanie), wpływ i prośbę.
• Zakończ propozycją: „runda: każdy po 1 zdaniu”.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Praca: komentarz o akcencie

• Sytuacja: współpracownik mówi: „Z takim akcentem nikt cię nie zrozumie.”
• Zadanie: wybierz 2 opcje z 5D i zapisz 2 krótkie zdania reakcji.
• Wskazówka: skup się na wpływie, nie na intencji.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Mieszkanie: „żart” o Ukraińcach

• Sytuacja: współlokator rzuca „żart” stereotypizujący Ukrainki/Ukraińców.
• Zadanie: wybierz 2 reakcje z 5D (np. Distract + Delay) i zaplanuj wsparcie dla osoby dotkniętej.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Uczelnia: wykluczenie z rozmowy

• Sytuacja: grupa projektowa ignoruje wypowiedzi jednej osoby i przerywa.
• Zadanie: wybierz 2 reakcje z 5D i 1 zasadę do dodania do KM2.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Urząd: zniecierpliwienie

• Sytuacja: pracownik urzędu okazuje zniecierpliwienie (gesty, ton), gdy ktoś prosi o powtórzenie.
• Zadanie: wybierz 2 reakcje z 5D i 1 zdanie KROK, które pomoże domknąć sprawę.

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Transport: komentarz pasażera

• Sytuacja: w autobusie ktoś mówi: „Wracajcie do siebie.”
• Zadanie: wybierz 2 reakcje z 5D i wskaż, kiedy lepiej Delegate (np. kierowca/ochrona).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Karta sytuacji 5D — Social media: komentarz pod postem

• Sytuacja: pod postem o integracji pojawia się mowa nienawiści/obraźliwy komentarz.
• Zadanie: wybierz 2 reakcje z 5D i zaplanuj Document (screen + zgłoszenie).

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

Mini-karta fraz (do kieszeni) — doprecyzowanie

• „Proszę mówić wolniej.”
• „Czy może Pan/Pani powtórzyć inaczej?”
• „Proszę zapisać to zdanie / nazwę.”
• „Czy dobrze rozumiem, że…?”
• „Potrzebuję 2 minut, żeby sprawdzić słowo.”
• „Dziękuję, już rozumiem.”

Co-Funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.