Pakiet BNB4UR Warsztat stacjonarny • 180 min Grupa: 18–30 lat • 15–20 osób
Scenariusz 11

Prawo pobytowe i ścieżki formalności: krok po kroku

Uczestnicy porządkują wiedzę o statusie pobytowym (PESEL UKR/ochrona tymczasowa), prawie do pracy, ochronie zdrowia (NFZ), edukacji i świadczeniach oraz tworzą osobistą checklistę 30 dni i mapę wsparcia.

Język
polski
Format
stacjonarny
Czas
180 minut
Liczba osób
15–20
WAŻNE: to warsztat edukacyjny, nie porada prawna. Przepisy się zmieniają — daty i procedury zawsze weryfikuj w oficjalnych źródłach. W ćwiczeniach używamy danych anonimowych / fikcyjnych.

1. Streszczenie celu i logika zajęć

Cel ogólny: uczestnicy porządkują wiedzę o statusie pobytowym (PESEL UKR/ochrona tymczasowa), rozumieją prawo do pracy i zgłoszenia pracodawcy, wiedzą jak korzystać z ochrony zdrowia (NFZ), szkoły/uczelni i świadczeń, oraz tworzą osobistą checklistę 30 dni i mapę wsparcia.

Logika: mapa statusów → ścieżka „30 dni po przyjeździe/zmianie” → praca i dokumenty → zdrowie/edukacja → klinika przypadków → plan i wsparcie.

Produkty końcowe (karty)

F1 — Mapa statusów i praw F2 — Checklista 30 dni F3 — Praca: umowa + zgłoszenia F4 — Zdrowie (NFZ) F5 — Edukacja i opieka F6 — Ścieżki legalizacji po ochronie F7 — Szablony pism/wiadomości F8 — Mini‑słownik PL–UA–EN F‑R — Rubryka oceny gotowości

2. Rezultaty uczenia

Wiedza

  • Zna podstawowe pojęcia: PESEL UKR, ochrona tymczasowa, profil zaufany, zgłoszenie pracy przez pracodawcę, NFZ.
  • Rozróżnia typy umów na poziomie ogólnym; wie, że istnieją ścieżki alternatywne (praca/studia/rodzina/B2B/wizowe).

Umiejętności

  • Wypełnia checklistę 30 dni, przygotowuje pytania do HR/urzędu.
  • Czyta kluczowe punkty umowy i paska płacowego (na bazie scen. 09).
  • Tworzy mapę wsparcia i plan 3 kroków.

Postawy

  • Odpowiedzialność, ostrożność prawna („sprawdzam u źródła”), asertywność, dbałość o dokumenty.

3. Parametry organizacyjne

Sala
Ustawienie „podkowa” + 4–5 stolików; flipchart + markery; projektor; timer.
Materiały do druku (A4, 1/os.)
F1–F8, Rubryka F‑R; zestaw anonimowych: przykładowe potwierdzenie PESEL, zaświadczenie ochrony, umowa (2 warianty), pasek płacowy.
Współpraca (opcjonalnie)
Zaproś konsultanta NGO/prawnika na 20’ Q&A.

4. Mentimeter — pytania (PRE i POST)

  • „Wiem, jaki mam status i jakie daje prawa (praca, zdrowie, edukacja).”
  • „Umiem przygotować checklistę 30 dni i wiem, gdzie ją zweryfikować.”
  • „Wiem, jak wygląda zgłoszenie pracy przez pracodawcę i o co dopytać przy umowie.”

Skala rekomendowana: 1–5 (PRE/POST).

5. Przebieg szczegółowy (180’)

0–12’ — Otwarcie i zasady (12’)

Cel: poczucie bezpieczeństwa; ramy (edukacja, nie porada prawna).

Instrukcja: przedstaw cel, produkty, zasady (dobrowolność, poufność, prawo do pauzy). Wyjaśnij, że daty i procedury weryfikujemy w oficjalnych źródłach.

12–22’ — Icebreaker „Moje pytanie do urzędu” (10’)

Cel: zebrać realne potrzeby.

Instrukcja: każdy pisze na karteczce 1 pytanie do: pobyt/praca/zdrowie. Grupujemy na flipcharcie i wracamy do nich w M6.

22–30’ — Mentimeter PRE (8’)

Uczestnicy odpowiadają na 3 pytania ze skali 1–5.

30–60’ — MODUŁ 1: Mapa statusów i praw (F1) (30’)

Cel: zrozumieć podstawy i słownictwo.

Materiały: Karta F1 (diagram).

Pojęcia kluczowe

  • PESEL UKR / ochrona tymczasowa — uprawnienia: praca (bez zezwolenia — zgłoszenie przez pracodawcę), NFZ, edukacja, część świadczeń.
  • Dokumenty tożsamości (paszport/wjazd), profil zaufany (ePUAP) i mObywatel — do e‑usług.
  • Umowy pracy (ogólne typy: o pracę/zlecenie/dzieło/B2B — szczegóły w scen. 09).

Oś czasu (przykładowa)

przyjazd → wniosek o PESEL UKR → profil zaufany/mObywatel → praca/uczelnia → w razie potrzeby: kolejny tytuł pobytowy (praca/studia/rodzina)

Mini‑quiz (5’)

  • „Czy potrzebuję zezwolenia na pracę?” → nie, ale jest zgłoszenie przez pracodawcę.
  • „Czy mam dostęp do NFZ?” → tak (patrz F4).
60–90’ — MODUŁ 2: Checklista 30 dni (F2) (30’)

Cel: ułożyć osobisty plan formalności.

Materiały: Karta F2.

Instrukcja: przejdź 8 sekcji i zaznacz ✅ / ❌ / „do sprawdzenia”:

  • Tożsamość i adres: PESEL UKR, aktualne dane, meldunek (jeśli możliwy).
  • E‑usługi: profil zaufany, aplikacja mObywatel.
  • Bank i płatności: konto bankowe na własne nazwisko.
  • Praca: umowa (rodzaj, stawka, godziny, urlopy), zgłoszenie przez pracodawcę w 14 dni, kopia paska płacowego.
  • Zdrowie (NFZ): jak korzystać (F4), lekarz POZ, recepty.
  • Edukacja: dziecko (szkoła/przedszkole) lub studia (legitymacja, stypendia, rekrutacje uzupełniające).
  • Podatki i świadczenia: PIT‑2, podstawy rozliczenia rocznego, NIP (gdy potrzebny), świadczenia rodzinne (jeśli dotyczy).
  • Bezpieczeństwo i kopie: skany dokumentów w chmurze, kontakt do instytucji wsparcia.

Efekt: osobista checklista z priorytetami D+7 / D+14 / D+30.

90–100’ — PRZERWA (10’)

Krótka przerwa regeneracyjna.

100–125’ — MODUŁ 3: Praca i dokumenty (F3) (25’)

Cel: rozumieć obowiązki przy zatrudnieniu i o co pytać.

Materiały: Karta F3 (2 strony) + przykładowa umowa i pasek (anonimizowane).

Zgłoszenie pracy przez pracodawcę

Co to jest, kiedy (do 14 dni), gdzie (platforma elektroniczna urzędu pracy).

Umowa — check

  • Strony; stanowisko/zakres; czas pracy/ewidencja; stawka i sposób wypłaty; urlopy; okres wypowiedzenia; BHP; dane kontaktowe do zgłoszeń.

Pasek płacowy — check

Skąd netto (składki/podatek).

Ćwiczenie (10’): w parach uzupełnij pytania do HR o 3 brakujące zapisy; odczytaj 3 pozycje z paska.

Kryterium sukcesu: każdy dopisuje min. 5 pytań do swojej przyszłej umowy.

125–145’ — MODUŁ 4: Zdrowie (NFZ) oraz edukacja (F4–F5) (20’)

Cel: wiedzieć „jak wejść” do systemu zdrowia i edukacji.

Materiały: F4, F5.

NFZ

  • Gdzie szukać placówek z umową; czym jest lekarz POZ; jak działają recepty refundowane.
  • Co zabrać na wizytę; jak dbać o tłumaczenie informacji medycznej.

Edukacja

  • Dzieci: zasady przyjmowania do szkół/przedszkoli, pomoc językowa, integracja.
  • Studenci: nostryfikacja dokumentów (gdy dotyczy), opłaty, wsparcie na uczelniach.

Ćwiczenie (8’): w trójkach – „pierwsza wizyta u POZ / pierwsza wizyta w szkole”: co przygotować? (lista z F4/F5).

145–170’ — MODUŁ 5: Klinika przypadków i ścieżki po ochronie (F6) (25’)

Cel: przełożyć na konkretne ścieżki.

Materiały: F6 – 4 mini‑scenariusze:

  • Pracuję na etacie → czy i kiedy rozważać pobyt czasowy na podstawie pracy.
  • Student/ka → pobyt czasowy na studiach (praca dozwolona zgodnie z przepisami).
  • Rodzina w PL → złączenie rodzin/zezwolenie.
  • B2B (samozatrudnienie) → NIP/CEIDG, podatki/składki.

Instrukcja: stoliki wybierają case, wypełniają F6 (kroki + dokumenty + gdzie sprawdzić).

Efekt: 4 mini‑plansze „moja ścieżka po …”.

170–178’ — Mentimeter POST + Plan 3 kroków (8’)

Cel: ocenić wzrost i domknąć działanie.

Instrukcja: te same 3 pytania. Na F2 dopisz 3 najbliższe kroki (np. „złożę wniosek o PESEL UKR”, „założę profil zaufany”, „umówię lekarza POZ”).

178–180’ — Zamknięcie (2’)

Przypomnienie: sprawdzamy daty/komunikaty; zdjęcie flipów; zbiór pytań do Q&A z prawnikiem/NGO (opcjonalny follow‑up).

6. Dobre praktyki prowadzenia

  • Prosty język i ikony: unikaj żargonu, tłumacz terminy na F8.
  • Bezpieczeństwo danych: nie fotografuj cudzych dokumentów; rób kopie swoich i przechowuj w bezpiecznym miejscu.
  • Neutralność: nie interpretuj przepisów indywidualnie; kieruj do oficjalnych źródeł/NGO.
  • Mosty do innych scenariuszy: czytanie umów/paska (scen. 09), komunikacja asertywna (scen. 03), fact‑checking (scen. 04).

7. Adaptacje, plan B, warianty

Bariera językowa

Karty z piktogramami; dopuszczalne notatki UA/EN; pary mieszane językowo.

Mniej czasu (120’)

M1 20’, M2 20’, M3 20’, M4 15’, M5 20’; reszta skrótowo.

Więcej czasu (+30’)

Dodaj mini‑dyżur konsultanta NGO/prawnika 1:1 (po 5–7 min na osobę).

8. Ewaluacja i wskaźniki do raportu

  • Mentimeter PRE/POST (3 pytania z sekcji 4).
  • Wytwory: F1–F8 + checklisty i plansze ścieżek.
  • Rubryka F‑R: oceniasz 3 osoby/stolik (gotowość i poprawność).
  • Frekwencja i zgody: lista obecności, zgody na zdjęcia wytworów (bez danych osobowych).
  • Follow‑up: lista „3 kroki/7 dni”.

9. Załączniki do druku (treści gotowe)

Poniżej znajdziesz gotowe treści kart. Przy drukowaniu (Ctrl/Cmd+P) otrzymasz je jako osobne strony A4.

10. Branding i zgodność

  • Na kartach: logo „Mosty Nadziei”, flaga UE + „Współfinansowane przez Unię Europejską”, logo Erasmus+; partnerzy (KIS, Asociația Se Poate).
  • Miejsce na numer projektu i klauzulę informacyjną.

11. Lista kontrolna trenera (przed/po)

Przed
  • Wydruki F1–F8 i rubryk; przykładowe dokumenty (fikcyjne).
  • Mentimeter; timer.
Po
  • Zdjęcia wytworów (bez danych), zapis wyników Mentimeter.
  • Lista „3 kroki/7 dni” do follow‑up.
Co-funded by the European Union

Co-Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Foundation for the Development of the Education System (FRSE). Neither the European Union nor FRSE can be held responsible for them.

© Klaster Innowacji Społecznych • Materiał edukacyjny (nie porada prawna).

Wróć na górę ↑