1. Cel ogólny i logika zajęć
Cel: uczestnicy tworzą budżet 30‑dniowy, poznają bezpieczne kroki najmu (checklista + protokół zdawczo‑odbiorczy) i układają plan oszczędzania na 30 dni z 5 realnymi „quick wins”.
Logika: moje koszty i wpływy → budżet zero‑based/envelopes → bezpieczny najem (checklista + czerwone flagi) → plan oszczędzania i wskaźniki → deklaracja 48 h.
Produkty końcowe: 1) B1 – Budżet 30 dni (szablon), 2) B2 – Kategorie i priorytety (metoda kopert), 3) B3 – Plan spłat (snowball/avalanche) (opcjonalnie), 4) B4 – Najem bezpieczny: checklista (dokumenty/warunki/płatności), 5) B5 – Protokół zdawczo‑odbiorczy (wzór), 6) B6 – Plan oszczędzania 30 dni (kalendarz), 7) B7 – Lista „quick wins” (25 pomysłów), 8) B8 – Rubryka BF‑R (ocena rezultatów).
2. Rezultaty uczenia (wiedza • umiejętności • postawy)
Wiedza: rozróżnia koszty stałe/zmienne/nieregularne, zna podstawowe pojęcia najmu (umowa, kaucja, media, czynsz administracyjny, protokół, licznik). Umiejętności:
układa budżet 30 dni metodą zero‑based lub kopertową;
identyfikuje czerwone flagi w ogłoszeniach i rozmowach;
wypełnia protokół i ustala zasady płatności;
tworzy plan 30 dni oszczędzania i wybiera 5 działań. Postawy: ostrożność, planowanie, świadome decyzje i prawo do „pytań zanim podpiszę”.
3. Parametry organizacyjne
Sala: „podkowa” + 4 stoliki; 2 flipcharty; projektor; timer; kalkulatory (lub telefony).
Materiały (A4, 1/os.): B1–B8 + druk przykładowej anonimowej umowy najmu (skrót) i prototyp paska opłat (czynsz adm./media).
Ewaluacja: Mentimeter PRE/POST (3 pytania w sekcji 4).
4. Mentimeter — pytania (PRE i POST)
„Umiem ułożyć budżet 30 dni (stałe/zmienne/cele).”
„Wiem, jak sprawdzić podstawy umowy najmu i wypełnić protokół.”
„Mam 5 realnych sposobów oszczędzania na następne 30 dni.”
5. Przebieg szczegółowy (180’)
Cel: bezpieczeństwo i zaufanie. Instrukcja: cel i produkty; zasady: dobrowolność, prawo do pauzy, anonimowość liczb; nie udostępniamy danych finansowych innych osób.
Cel: urealnienie. Instrukcja: każdy na karteczce wpisuje trzy największe wydatki z ostatniego miesiąca; grupujemy na flipie: mieszkanie/transport/żywność/inne.
Cel: policzyć i zaplanować. Materiały: B1 (Budżet), B2 (Kategorie), kalkulator. Instrukcja:
Wpływy: praca/zlecenie, świadczenia, stypendia, inne.
Koszty stałe: mieszkanie (czynsz adm., opłata za najem), media (prąd/gaz/woda), bilety/abonamenty, rata/telefon.
Zmienne: żywność, transport doraźny, higiena, edukacja, zdrowie, ubrania, rozrywka.
Nieregularne/sinking funds: lekarz, naprawy, prezenty, dokumenty/tłumaczenia.
Cel i rezerwa: cel 1–2 (np. kaucja ⅓ × 3 mies.; kurs językowy), mini‑rezerwa (nawet 1–5% wpływów).
Metoda:
Zero‑based: każdy złoty ma zadanie (suma wpływów = suma planu).
Koperty/envelopes: limity dla kategorii (gotówka lub „wirtualne koperty” w B2). Kryteria sukcesu: wypełnione B1 (wszystkie sekcje) + decyzja o metodzie.
Cel: ustalić limity i szybkie oszczędności. Materiały: B2, B7. Instrukcja:
wybierz Top‑5 kategorii do kontroli;
z B7 wybierz 5 quick wins (np. plan posiłków 2×/tydz., jazda komunikacją, tańsza karta/abonament, zamiana 1 subskrypcji na bibliotekę, wspólne gotowanie).
wpisz limity w B2 i nanieś je do B1.
Cel: znać kroki i dokumenty przy najmie. Materiały: B4 (checklista), B5 (protokół), przykładowa umowa (skrót). Instrukcja (krok po kroku):
Przed oglądaniem: brak opłat „za pokazanie”; uważaj na „zbyt dobrą cenę”; kontakt telefoniczny, adres, termin.
Weryfikacja właściciela/tytułu do lokalu: poproś o dane właściciela i podstawę dysponowania lokalem; w umowie muszą być strony, adres, czynsz/opłaty, okres, kaucja, wypowiedzenie, podpisy.
Umowa i język: otrzymaj projekt umowy wcześniej; jeśli nie rozumiesz języka – poproś o tłumaczenie; sprawdź co obejmuje czynsz a co media; zasady podwyżek/opóźnień.
Płatności: przelew na konkretny rachunek z tytułem (np. „Czynsz najmu – [miesiąc] – [adres]”); paragon/poświadczenie przy gotówce.
Protokół zdawczo‑odbiorczy (B5): w dniu przekazania kluczy:
stany liczników (prąd/gaz/woda/CO),
klucze/piloty (liczba),
wyposażenie i stan (zdjęcia: ściany, AGD, łazienka),
zgłoszone usterki i termin naprawy.
Czerwone flagi: tylko gotówka bez potwierdzenia; brak umowy; żądanie „zaliczki” przed obejrzeniem; „umowa po polsku, ale podpisz teraz”; licznik na innym adresie; zakaz meldunku „bo nie”. Kryteria sukcesu: wypełniona B4 (checklista) + zrozumiały B5 (protokół) dla własnej sytuacji.
Cel: utrwalenie sygnałów ostrzegawczych. Instrukcja: trener czyta 8 krótkich sytuacji – grupa podnosi zieloną/czerwoną kartkę; krótko uzasadnia.
Cel: wdrożenie. Materiały: B6 (kalendarz), B3 (spłaty – opcjonalnie). Instrukcja:
B6 – Kalendarz 30 dni: zaplanuj 8–12 mikro‑akcji (co 2–3 dni): np. „Meal‑prep niedziela”, „sprzedaż 1 rzeczy”, „przegląd subskrypcji”, „5 ogłoszeń mieszkań/porównanie”, „licznik energii – zdjęcie”.
Mierniki: w B6 wpisz KPI mini (oszczędzone zł, liczba działań, % trzymania limitu).
(Opcjonalnie) B3 – Spłaty: jeśli masz dług, wybierz strategię:
Snowball: od najmniejszej kwoty – szybki efekt psychologiczny;
Avalanche: od najwyższego oprocentowania – najtaniej w czasie. Kryteria sukcesu: B6 ma min. 8 akcji i 3 mierniki; (jeśli dotyczy) plan spłat z pierwszym krokiem.
Cel: domknięcie i wdrożenie. Instrukcja: POST (te same 3 pytania). Każdy wpisuje 1 krok na 48 h (np. „spiszę stany liczników”, „wyślę pytania do wynajmującego”, „ustawię limit koperty ‘jedzenie’”).
Instrukcja: zdjęcie flipów; przypomnienie o zachowaniu umów/rachunków; informacja gdzie szukać pomocy (NGO/uczelnia/poradnie konsumenckie).
6. Dobre praktyki prowadzenia
Prosty język i liczby w zaokrągleniu; nie zbieraj od uczestników wrażliwych danych finansowych.
Neutralność prawna: uczymy czytania dokumentów i zadawania pytań, nie interpretujemy sporów.
Włączanie historii: pracuj na anonimowych przykładach.
Most do innych scenariuszy: praca w PL (scen. 09), formalności (scen. 11), komunikacja asertywna (scen. 03).
7. Adaptacje, plan B, warianty
Bariera językowa: wersje B4/B5 z piktogramami; dopuszczalne dopiski UA/EN; para‑tłumacze.
Mniej czasu (120’): M1 25’, M2 20’, M3 20’; reszta skrótowo (B3 jako praca domowa).
Więcej czasu (+30’): dodaj porównywarkę ofert mieszkań (kryteria + arkusz) i mini‑segment „rachunki za energię – gdzie szukać oszczędności bez inwestycji”.
8. Ewaluacja i wskaźniki do raportu
Mentimeter PRE/POST — 3 pytania.
Wytwory: B1–B7 (foto/skan).
Rubryka BF‑R: oceń 3 osoby/stolik.
Frekwencja i zgody: lista obecności, zgody na zdjęcia wytworów (bez danych wrażliwych).
9. Załączniki do druku (treści gotowe)
10. Branding i zgodność (trener)
Na kartach: logo „Mosty Nadziei”, flaga UE + „Współfinansowane przez Unię Europejską”, logo Erasmus+; partnerzy (KIS, Asociația Se Poate).
Miejsce na numer projektu i klauzulę informacyjną.
11. Lista kontrolna trenera (przed/po)
Przed: wydruki B1–B8; przykładowa umowa/protokół; kalkulatory; Mentimeter; timer. Po: zdjęcia wytworów (bez danych), zapis wyników Mentimeter, zebrane deklaracje 48 h (follow‑up).
Materiały (interaktywne + do druku)
Każda karta ma przycisk Drukuj oraz oznaczenie finansowania (na ekranie ukryte w trybie trenera, ale zawsze obecne w wydruku).
B1 — Budżet 30 dni (szablon)
| Kategoria | Pozycja | Plan (zł) | Rzeczywiste (zł) | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Wpływy | Praca / zlecenie | |||
| Świadczenia | ||||
| Stypendium | ||||
| Inne | ||||
| Koszty stałe | Mieszkanie (czynsz adm.) | |||
| Najem (czynsz) | ||||
| Media (prąd / gaz / woda) | ||||
| Telefon / internet | ||||
| Transport stały (bilet) | ||||
| Inne stałe | ||||
| Koszty zmienne | Żywność | |||
| Transport doraźny | ||||
| Higiena / chemia | ||||
| Edukacja | ||||
| Zdrowie | ||||
| Rozrywka / „małe przyjemności” | ||||
| Nieregularne (sinking funds) | Lekarz / leki | |||
| Naprawy | ||||
| Prezenty / okazje | ||||
| Dokumenty / tłumaczenia | ||||
| Cele + rezerwa | Cel 1–2 (np. kaucja, kurs) | |||
| Mini‑rezerwa (1–5%) | ||||
| Inne | ||||
| Suma (plan) | W zero‑based: suma wpływów = suma planu | |||
B2 — Kategorie i priorytety (metoda kopert)
| Koperta | Limit / tydzień (zł) | Limit / miesiąc (zł) | Notatki |
|---|---|---|---|
| Jedzenie | |||
| Transport | |||
| Chemia / Higiena | |||
| Telefon / Internet | |||
| Edukacja | |||
| Zdrowie | |||
| „Małe przyjemności” | |||
| Rezerwa | |||
| Inne |
B3 — Plan spłat (snowball/avalanche) (opcjonalnie)
| Dług | Kwota (zł) | Oprocentowanie | Rata min. | Strategia | Pierwszy krok (data/kwota) |
|---|---|---|---|---|---|
B4 — Najem bezpieczny: checklista
B5 — Protokół zdawczo‑odbiorczy (wzór)
| Licznik | Stan na dzień | Uwagi |
|---|---|---|
| Prąd | ||
| Gaz | ||
| Woda | ||
| CO / ciepło |
| Pomieszczenie / element | Stan | Uwagi / usterki |
|---|---|---|
| Przedpokój | ||
| Kuchnia / AGD | ||
| Łazienka | ||
| Pokój 1 | ||
| Pokój 2 | ||
| Inne |
Załącznik: lista zdjęć (np. link/drive):
B6 — Plan oszczędzania 30 dni (kalendarz)
| Dzień | Działanie | Czas (min) | Efekt (zł/%/liczba) | ✓ |
|---|---|---|---|---|
| D01 | ||||
| D02 | ||||
| D03 | ||||
| D04 | ||||
| D05 | ||||
| D06 | ||||
| D07 | ||||
| D08 | ||||
| D09 | ||||
| D10 | ||||
| D11 | ||||
| D12 | ||||
| D13 | ||||
| D14 | ||||
| D15 | ||||
| D16 | ||||
| D17 | ||||
| D18 | ||||
| D19 | ||||
| D20 | ||||
| D21 | ||||
| D22 | ||||
| D23 | ||||
| D24 | ||||
| D25 | ||||
| D26 | ||||
| D27 | ||||
| D28 | ||||
| D29 | ||||
| D30 |
B7 — Lista „quick wins” (25 pomysłów)
B8 — Rubryka BF‑R (ocena rezultatów)
Dodatkowy materiał — Pasek opłat (prototyp)
| Składnik | Kwota (zł) | Jak często? | Dla kogo / gdzie płacę? | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Najem (czynsz) | ||||
| Czynsz administracyjny | ||||
| Prąd | ||||
| Gaz | ||||
| Woda | ||||
| Internet | ||||
| Kaucja |
Dodatkowy materiał — „Umowa najmu (skrót)” do czytania