Scenariusz 01 — Obywatelskość na co dzień: prawa, instytucje, działanie

Cel modułu: zbudować bezpieczeństwo i urealnić oczekiwania.
Co ma się wydarzyć: uczestnicy znają zasady pracy (dobrowolność, poufność, życzliwość, prawo do pauzy), wiedzą, jakie produkty powstaną.
Instrukcja: przedstaw cel i plan (na slajdzie), zaproś do dopisania 1–2 zasad grupy na flipcharcie.
Materiały: Slajd „Cel i plan”, „Zasady”, flipchart „Ustalenia”.
Najczęstsze trudności: lęk przed „urzędowym” tematem → podkreśl: to ćwiczenia, nie podpisujemy żadnych pism na sali.

Cel: rozluźnić atmosferę i aktywować współpracę.
Forma: zespoły 4‑os.
Instrukcja dla uczestników (na slajdzie/karteczce): „W 6–7 minut znajdźcie 10 rzeczy, które was łączą (np. muzyka, memy, ulubione miejsce w mieście, sport). Zapiszcie na kartce. Wybierzcie 1 rzecz do krótkiej prezentacji (30 sek.).”
Na co zwrócić uwagę trenera: nie oceniamy odpowiedzi; doceniamy różnorodność i humor.

Cel: zebrać punkt odniesienia (baseline).
Instrukcja: udostępnij kod/QR, przeczytaj każde pytanie, wyjaśnij skalę 1–5.
Dowód do raportu: zdjęcie/zrzut wyników.

Cel modułu: uczestnicy dopasowują sprawy do instytucji i kanału oraz ćwiczą weryfikację informacji.
Forma: praca stolikowa w zespołach 4–5 os.
Materiały: Karta A dla każdego + talie kart (SPRAWA/INSTYTUCJA/KANAŁ) na stolik; markery; flipchart „Pytania do sprawdzenia”.

Zestaw kart — przykłady:

SPRAWA (min. 10 kart): PESEL, Profil zaufany, Zameldowanie, Wybór lekarza rodzinnego/POZ, Rejestracja w PUP, Zaświadczenie o dochodach, Zapis dziecka do szkoły, Zaświadczenie o nauce (uczelnia), Wniosek o mieszkanie komunalne, Stypendium socjalne/akademickie.

INSTYTUCJA: Urząd gminy/miasta; Urząd dzielnicy; ZUS; OPS/MOPS; PUP; Szkoła/sekretariat; Uczelnia/dziekanat; Przychodnia/POZ.

KANAŁ: Osobiście; Telefon; E‑mail/Formularz.

Instrukcja prowadzenia (krok po kroku):

Wyjaśnij cel i zasady gry (2’): „Dopasujcie SPRAWĘ → INSTYTUCJĘ → KANAŁ. Uzasadnijcie wybór jednym zdaniem.”

Praca zespołów (15’): trener obchodzi stoliki, dopytuje: „Kto jest właścicielem tej sprawy?”, „Co zrobicie najpierw?”.

„Twist” po 10 minutach (5’): przynieś kartę „Maksym — sprzeczne informacje w internecie”. Zadanie: wypisać 3 kroki weryfikacji (np. strona urzędu → telefon → e‑mail z prośbą o potwierdzenie).

Szybkie prezentacje (8’): każdy stolik pokazuje 2 wybrane sprawy i uzasadnia dopasowanie.

Podsumowanie (5’): trener na flipcharcie zapisuje 3 reguły (np. PESEL/profil zaufany → urząd gminy/miasta; sprawy szkoły → sekretariat; praca/świadczenia → PUP/ZUS/OPS zależnie od tematu).

Kryteria sukcesu uczestników: poprawne dopasowanie min. 7/10 spraw; umiejętność wskazania pierwszego kroku i miejsca weryfikacji.
Typowe błędy i jak reagować: mylenie ZUS z OPS/MOPS → zapytaj: „Czy to świadczenie socjalne (OPS/MOPS), czy ubezpieczenia/emerytury (ZUS)?”

Cel modułu: nadać wspólny standard komunikacji z instytucją.
Materiały: slajd z trzema kanałami i „Zasadą 6 elementów”; przykłady „dobry vs. słaby e‑mail” (w Załącznikach).
Treść (do wytłumaczenia prostym językiem):

Kiedy który kanał: krótkie pytanie → telefon; skomplikowana sprawa → e‑mail/formularz + załączniki; część spraw wymaga wizyty.

Zasada 6 elementów w e‑mailu: Temat / Cel / Krótki opis / Dane / Załączniki / Prośba o termin lub potwierdzenie.

Netetykieta: ton uprzejmy, 1 temat na 1 e‑mail, podpis.
Dowód: zdjęcie slajdu w dokumentacji.

Cel modułu: przygotować szkic własnego e‑maila na realny temat.
Forma: praca indywidualna + peer‑feedback w parach.
Materiały: Karta B (szablon z lukami); Rubryka mini do oceny (w Załącznikach).
Instrukcja:

Wybierz realną sprawę z Karty A (lub własną).

Wypełnij szablon (10’).

Wymiana w parach (10’): każda osoba daje 2 pochwały i 1 sugestię wg rubryki (Konkret / Uprzejmość / Struktura 6 elementów / Prośba o termin).

2–3 przykłady na forum (5’) — pokazanie „czego szukamy” (bez oceniania osób).
Kryteria sukcesu: e‑mail zawiera wszystkie 6 elementów i mieści się w 6–8 zdaniach.

Cel modułu: zamienić wiedzę w konkretny plan działania na najbliższy tydzień.
Forma: indywidualna praca + krótkie próbki w parach.
Materiały: Karta C (Plan 7 dni), Karta 1 (Mapa wsparcia), Karta 4 (Checklista spraw), zegar.
Instrukcja:

Ustal sprawę (2’).

Wypełnij plan: instytucja/osoba kontaktowa, kanał, lista dokumentów, data i godzina działania (15’).

Mapa wsparcia (8’): dopisz min. 1 osobę/NGO/źródło online, z którym się skontaktujesz (np. towarzyszenie w urzędzie, tłumaczenie).

Próbka rozmowy (5’): w parach odtwórzcie krótki telefon: przedstawienie się, cel, pytanie o dokumenty i termin — według podpowiedzi z Karty C.

Zbieranie „małych kroków” (5’): każdy zaznacza najbliższy krok (naklejka/kropka przy konkretnym dniu tygodnia na swojej karcie).
Kryteria sukcesu: plan ma konkretny termin i jasno wskazaną osobę wsparcia.

Cel: domknięcie procesu i szybka ocena „przed–po”.
Instrukcja: powtórz 3 pytania; poproś o 1 zdanie refleksji: „Co dziś wykorzystasz?”.

Co ma się wydarzyć: przypomnienie, że wsparcie trenera/wolontariuszy jest dostępne po zajęciach; poinformuj o kolejnych modułach.
Dokumentacja: zbierz zgody na fotografię wytworów, zrób zdjęcia flipchartów i przykładów kart (bez danych osobowych).