K1 — Kontrakt równości i bezpieczeństwa
- Poufność
- Dobrowolność
- Prawo do pauzy
- Mów za siebie
- Życzliwość
- Język włączający
- Stop‑słowo „pauza”.
Miejsce na dopiski grupy:
Pakiet BNB4UR • scenariusz warsztatowy (180’)
Uwaga/bezpieczeństwo: warsztat edukacyjny, nie porada prawna. Jeśli pojawi się sytuacja naruszająca godność/bezpieczeństwo, przerwij ćwiczenie i zastosuj ścieżkę wsparcia (K8). Pracujemy na anonimowych przykładach.
Cel: rozwijać umiejętności komunikacji międzykulturowej, rozpoznawania uprzedzeń/stereotypów/mikroagresji, reagowania w duchu I‑message/DESC oraz interwencji świadka (5D), a także poznać ścieżki zgłaszania i tworzyć zasady spotkań inkluzywnych.
Logika: kontrakt równości → wspólny język pojęć → style komunikacji → mikroagresje i odpowiedzi → 5D interwencji świadka → ścieżki wsparcia i plan 72 h.
Wiedza: rozróżnia stereotyp–uprzedzenie–dyskryminacja–mikroagresja, zna różnice intencja vs. wpływ; rozumie kontinuum stylów komunikacji (niski/wysoki kontekst, bezpośredniość/pośredniość).
ciekawość, szacunek, prawo do pauzy i nieujawniania danych, odpowiedzialność za klimat grupy.
Cel: bezpieczeństwo i wspólne reguły.
Instrukcja: przedstaw cele i produkty; wypracuj z grupą K1 Kontrakt (propozycje: poufność; dobrowolność; prawo do pauzy; „mów za siebie”; domyślna życzliwość; język włączający; stop‑słowo: „pauza”). Zawieś K1 na ścianie.
Cel: zauważyć podobieństwa ponad różnicami.
Instrukcja: w parach znajdźcie 3 wspólne rzeczy niezwiązane z pochodzeniem (np. hobby, muzyka, cel zawodowy). Zapiszcie na karteczkach i przyklejcie do flipu „To nas łączy”.
Cel: wspólny słownik i rozróżnienia.
Materiały: K2 (definicje + przykłady), slajd z „intencja ≠ wpływ”.
Instrukcja: krótkie wprowadzenie (10’) + mini‑quiz (5 pytań – podnoszenie kart: S/U/D/M).
Ćwiczenie (15’): w 4 grupach przeanalizujcie po 2 przykłady (K2) i uzupełnijcie tabelę: co się wydarzyło? → jaki był wpływ? → jaka mogłaby być odpowiedź? (I‑message/DESC lub 5D). Zbierz wnioski na flipie.
Cel: „przetłumaczyć intencje” między stylami i unikać konfliktów.
Materiały: K3 (oś stylów + przykłady).
Instrukcja:
Mini‑wkład (8’): wyjaśnij oś bezpośredniość ↔ pośredniość, niski ↔ wysoki kontekst, różnice w czasie/punktualności, gestach, mailach.
Ćwiczenie „Tłumacz intencji” (20’): stoliki dostają 6 sytuacji (np. feedback zadany „wprost”, odmowa pośrednia, e‑mail „jednozdaniowy”, opóźnienie 10 min). Zadanie: zapisz dwie wersje komunikatu – bezpośrednią i bardziej pośrednią/miękką; dopasuj intencję.
Debrief (7’): co pomaga? (parafraza, pytanie o intencję, podsumowanie ustaleń pisemnie).
Kryteria sukcesu: każda grupa tworzy min. 4 „tłumaczenia”.
Cel: bezpiecznie reagować jako osoba doświadczająca i świadek.
Materiały: K4 (I‑message + DESC – ściąga), K6 (role‑play).
Instrukcja:
Model I‑message (4 elementy): gdy słyszę/widzę… → czuję… → bo… → proszę o…
Model DESC: Describe (fakty) – Express (wpływ) – Specify (prośba) – Consequences (konsekwencje/korzyść).
Role‑play 2× (po 12’): w trójkach wybierzcie 2 case’y z K6 (np. komentarz o akcencie; żart „to tylko dowcip”; wykluczanie w mailach; „mówimy po polsku” bez wyjaśnienia). Runda 1: odpowiedź I‑message; Runda 2: DESC. Osoba C używa rubryki KD‑R (0–2 pkt/kryterium).
Kryteria sukcesu: powstają 2 konkretne komunikaty na piśmie dla każdego case’u.
Cel: dobra reakcja z boku przy różnym poziomie ryzyka.
Materiały: K5 (Direct/Delegate/Distract/Delay/Document), K6 (case’y).
Instrukcja:
Mini‑wkład (5’): omów 5D i zasady bezpieczeństwa (najpierw bezpieczeństwo osoby, nie eskaluj zagrożenia).
Rotacja (20’): w piątkach – dla 3 case’ów z K6 zaprojektuj min. 2 z 5D (np. Direct: „Stop, to nie jest w porządku.”; Distract: zmiana tematu; Delegate: wsparcie przełożonego/HR; Delay: rozmowa po sytuacji; Document: zapiski faktów).
Podsumowanie (5’): które D jest dla mnie najłatwiejsze/najtrudniejsze; kiedy nie dokumentujemy (gdy zagraża to prywatności).
Kryteria sukcesu: każda osoba przećwiczy min. 2 różne D.
Cel: wiedzieć „co dalej”, gdy sytuacja się powtarza/eskaluje.
Materiały: K8 (mapa ścieżek), K7 (checklista spotkań).
Instrukcja:
Wewnętrzne: przełożony/HR, opiekun roku/biuro ds. studentów, rzecznik praw studenta/pracownika, procedury antymobbingowe/antydyskryminacyjne.
Zewnętrzne: organizacje wsparcia, inspekcje/urzędy (wg lokalnych kompetencji).
Zasady spotkań (K7): dopracujcie 8‑punktową listę dla zespołu/grupy projektowej (język, kolejność wypowiedzi, „no‑interrupting”, podsumowania pisemne, rotacja prowadzenia).
Efekt: gotowa K7 dla Waszej grupy + uzupełniona K8 (kontakty).
Cel: domknięcie i wdrożenie.
Instrukcja: POST (3 pytania). Na K8 dopisz 1 krok/72 h (np. „uzgodnię zasady spotkań z zespołem”, „przećwiczę komunikat DESC na piśmie”).
Poniższe arkusze możesz wydrukować osobno — każdy przycisk Drukuj otwiera osobne okno z logotypem i informacją o finansowaniu.
Oś bezpośredniość ↔ pośredniość; niski ↔ wysoki kontekst; przykłady maili/spotkań; „tłumacz intencji” (dwie wersje komunikatu).
Wzór: I‑message: gdy… czuję… bo… proszę o…
Wzór: DESC: Describe – Express – Specify – Consequences.
Case A. Akcent i śmiech na spotkaniu
Case B. „Mów po polsku” bez wyjaśnienia i wsparcia
Case C. Wykluczenie z maili/spotkań „bo i tak nie zrozumie”
Case D. „To tylko żart” o stereotypie
Case E. Ocena kompetencji na podstawie kraju pochodzenia
Case F. Zmiana grafiku bez konsultacji „bo masz mniej obowiązków rodzinnych”
Case G. Komentarz do ubrania/wyglądu kulturowego
Case H. Siedzenie w ciszy na zajęciach — prowadzący interpretuje to jako „brak zainteresowania”
Skala: 0–2 pkt/kryterium (max 10). Zaznacz i dopisz notatki.
| Kryterium | 0 | 1 | 2 | Notatki |
|---|---|---|---|---|
| Rozpoznanie zjawiska | □ | □ | □ | |
| Jakość I‑message/DESC | □ | □ | □ | |
| Adekwatność 5D | □ | □ | □ | |
| Zasady spotkań | □ | □ | □ | |
| Ścieżki wsparcia | □ | □ | □ |
Interpretacja: 0–3 początek; 4–7 solidnie; 8–10 gotowość do wdrożenia.